شب می‌رسید و دیر پر از عطر سیب بود

تنهاتر از مسیح سری بر صلیب بود

 

برنی سری شکفته‌تر از فرق لاله‌ها

در پای نیزه نوحه صد عندلیب بود

 

اسلام بین مسجدیان آشنا نداشت

شاهی میان مملکت خود غریب بود

 

می دید پیر دیر ظهور مسیح را

نه نه مسیح منتظر این طبیب بود

 

با یک نگاه بر سر او دل ز دست داد

بر نی هنوز دلبریش بی‌رقیب بود

 

سر را بغل گرفت و دل سیر گریه کرد

گویا تمام عمر پی این حبیب بود

 

تطهیر کرد آب روان را ز خون او

اینکه فقیه بود مسیحی عجیب بود

 

اشکش گداخت تا به لب خشک او رسید

از تشنگی هنوز لبش در لهیب بود

 

جای رقیه خالی از او بوسه‌ای گرفت

از این وصال قافله ای بی نصیب بود

 

بر گیسوان سوخته او شانه می کشید

از تاول تنور دلش بی شکیب بود

 

معلوم بود سر ز قفایش بریده‌اند

رویش تمام خاکی و خد التریب بود

 

معلوم بود داغ جوان از محاسنش

رخسار او ز واقعه شیب الخضیب بود

 

یک تن به او نگفت چه آمد سر حسین

وقت حدیث روضه یابن شبیب بود

"ای یک‌شبه هلال! چه زیبا نشسته‌ای!"*

ماه منیّ و انجمن‌آرا نشسته‌ای

 

طوبی و سدره بر قد تو رشک می‌برند

از بس که سروقامت و رعنا نشسته‌ای

 

 

پژمردگی به گلشن تو ره نمی‌برد

بر چوب خشک نیز شکوفا نشسته‌ای

 

با دیدن سر تو شکیبم ز دست رفت

تو روی پا هنوز و شکیبا نشسته‌ای؟!

 

چشمان خیس ما عطش دیدن تو داشت

در پیش تشنگان چه گوارا نشسته‌ای!

 

 

دستان کودکانه‌ی طفلت نمی‌رسد

افسوس می‌خورد که چه بالا نشسته‌ای

 

موسای نخل نیزه! مسیح دیار دیر!

آخر برای تشت که یحیی نشسته‌ای؟

 

بر صفحه‌ی جبین تو کوفی چه خط نوشت؟

کاینسان شکسته‌ایّ و معلّا نشسته‌ای

 

 

دیگر مگیر از سر ما سایه را، حسین!

اکنون که نزد زینب کبری نشسته‌ای

 

***

* از شاعر گرامی آقای مصطفی قربان علی

سایۀ راس تو تا برسرم ای یار افتاد

آسمان ازغم تو برسرم انگار افتاد

 

کوفیان برمن و برگریه ی من میخندند

گل افسردۀ تو بین دوصد خار افتاد

 

 

تاکه هجده سر ببریده به نی دیدم من

یادم از عمر کم مادر بیمار افتاد

 

کوفیان راس تو را بر سر نیزه بستند

وای ازغصه دگر، قلب من از کار افتاد

 

همۀ شهر به من طعنه زنان میگویند

گذر دخت علی بر سر بازار افتاد

 

 

چادرم پاره شد از بس که به من سنگ زدند

تاکه دید، از سر نی راس علمدار افتاد

 

از تو ای یار چه پنهان که دوچشمم تار است

هیچ دانی که چه بر من به شب تار افتاد

وسط روز گرفتار شبم باور کن

بازهم شعله کشیده غضبم باور کن

 

اولین بار شلوغی گذر را دیدم

چه شلوغی بدی! در عجبم باور کن

 

 

یادشان رفته که نان پدرم را خوردند

بین کوفه بدهی شد طلبم باور کن

 

هرقدر گفتم علی بر دهنم سنگ زدند

بغض دارند ز اصل و نسبم باور کن

 

نه سلامی نه علیکی همه توهین کردند

خسته  از طایفه ای بی ادبم باور کن

 

آشنایان جلوی قافله خیره شده اند

من هم از قافله قدری عقبم باور کن

 

 

عده ای نذری و خیرات به ما میدادند

سخت دلگیر ز نان و رطبم باور کن

 

تشنگی بعد تو افتاد به جان زینب

موقع خطبه ترک خورد لبم باور کن

وقتی به روی نیزه سرت می‌شود بلند

آه از نهاد دور و برت می‌شود بلند

 

زینب مقابل سر تو می‌خورد زمین

گرچه دوباره پشت سرت می‌شود بلند

 

 

افتاده بال زخمی تو زیر پا ولی

در دست باد سرخ پرت می‌شود بلند

 

این گوش تیز نیزه صدای تو را شنید

از چه صدای مختصرت می‌شود بلند

 

کم‌کم ز چشم اهل حرم دور می‌شوی

کم‌کم که دود در نظرت می‌شود بلند

 

این جای زخم داغ جگر گوشه‌ات علی‌ست

خون دلی که از جگرت می‌شود بلند

 

 

در آسمان علقمه خورشید کربلا

دارد به پای تو قمرت می‌شود بلند

 

کنج تنور یاد مناجات دیشبی

در سجده هستی و سحرت می‌شود بلند

ای سرت چون ماه سرگردان به روی نیزه‌ها

از غمت خون عقده بسته در گلوی نیزه‌ها

 

خاطرات کربلا از پیش چشمانم گذشت

تا برآمد صوت قرآنت ز روی نیزه‌ها

 

آمدی با سر به دیدارم که برگردد، حسین، 

دیده‌ی مردم ز محمل‌ها به سوی نیزه‌ها

 

من فدای حنجر خشکت که نوشیده‌ست آب

گه زجام دشنه‌ها، گاه از سبوی نیزه‌ها

 

از فراق اکبرت، قلب رقیه آب شد

کاش این دختر نگردد روبروی نیزه‌ها

 

ای مؤید! تا بیابم آن سر ببریده را

می‌روم با پای دل در جستجوی نیزه‌ها

قافله قافله از دشت بلا می‌گذرد

عشق، ماتم‌زده از شهر شما می‌گذرد

 

آه ای مردم غفلت‌زدۀ خواب آلود

سحر از کوچه خالی ز دعا می‌گذرد

 

روزها‌تان همه شب باد که خورشید زمان

برسر نیزه، سر از جسم جدا می‌گذرد

 

چشمتان چشمۀ خون باد که بر ریگ روان

کاروان از بر‌تان آبله‌پا می‌گذرد

 

ننگ پیمان‌شکنی تا ابد ارزانی‌تان

که فرات عطش از خون خدا می‌گذرد

 

می‌شناسیدش و از نام و نسب می‌پرسید؟

وای از این روز که بر آل عبا می‌گذرد

به دست باد دادی عاقبت زلف پریشان را

و سر دادند بی‌تو تارها آهنگ هجران را

 

نبی را بر فراز کوه نور احساس می‌کردم

دمی که می‌شنیدم از لبت آیات قرآن را

 

همان‌هایی که ما را متهم بر کفر می‌کردند

پس از این آیه‌ها، با اشک فهمیدند جریان را

 

و هجده آینه بر نیزه می‌دیدیم، اما آه

هجوم سنگ‌ها برچید این آیینه‌بندان را

 

شکوه موج‌های سهمگینِ خطبه‌های من

برای صخره معنا کرد دریای خروشان را

 

بدن‌ها بر زمین، سرها به نیزه، کاروان در بند

فقط در «کوفه» دعوت می‌کنند این‌گونه مهمان را!...

آه و واویلا صد آه و واویلا

از خُروشِ عشق ، کوفه شد غوغا

 

غمْ حدیثِ کوفه را روایت کرد

خطبه ی زینب ، چه قیامت کرد

 

دیده آلُ الله اندوهِ پِی در پِی

رأس شاه دین ، جلوه گر بر نِی

 

گفته زینب با دو دیدهٔ گریان

یوسف زهرا ، تو بخوان قرآن

 

از دو چشمِ ما باران غم بارد

دخترت را بین، ناله ها دارد

 

ای فدای آن طاق دو ابرویت

از چه خونین است ، روی نی رویت

زینب و کوچه و بازار ، امان از کوفه

بین جمعیت و انظار ، امان از کوفه

 

حجه بن الحسن آقا دمِ دروازه ببین

عمه ات گشت گرفتار ، امان از کوفه

 

حرمله گشته عنان گیر و نگهبان خولی

شمر هم قافله سالار ، امان از کوفه

 

سنگهایی که ز گودال زیاد آمده بود

خورد او از در و دیوار ، امان از کوفه

 

آبروریزی این شهر کم از شام نبود

کم ندید از همه آزار ، امان از کوفه

 

آبرو داشت در این شهر به این روز افتاد

دختر حیدر کرار ، امان از کوفه

 

نشنود کاش پیمبر ، صدقه میدادند

همه بر عترت اطهار ، امان از کوفه

 

وسط خطبه او همهمه در شهر افتاد

دید بر نیزه سرِ یار ، امان از کوفه

 

چه سری خونی و خاکستری و خاک آلود

وای از لحظه دیدار ، امان از کوفه

 

تا رسید امّ حبیبه زخجالت شد آب

هیچ عزیزی نشود خار ، امان از کوفه

 

زینبِ پرده نشین حبس نشین شد آخر

داد از کوفیِ بی عار ، امان از کوفه

 

سختی حبس به دیده نشدن می‌ارزید

سخت تر مجلس اغیار ، امان از کوفه

 

وامصیبت ، (دَخَلَت زینب علی اِبنِ زیاد)

پس کجا بود علمدار ، امان از کوفه

 

طعنه ها بود که بر اشک دو عینش میزد

با عصا بر لب و دندان حسینش میزد

در همه عمر نرفتم سفری بدتر از این

سفری بدتر ازاین پشت دری بدتر ازاین

 

چشم مردان و زنان در پی من میگردد

کمکم کن که ندیدم نظری بدتر ازاین

 

چادری خواستم از پیرزنی قرض نداد

دیده ای تا به کنون دردسری بدتر ازاین؟!

 

با عزاداریم اوباش محل میرقصند

نشکسته ست دل خون جگری بدتر ازاین

 

مردها را کسی از دور زنان دور نکرد

غیرت الله ندارم خبری بدتر ازاین

 

سر این‌کوچه که رفتیم مرا سخت زدند

تازه باید بروم من گذری بدتر ازاین

 

نیزه دار سر تو حرف بدی گفت به من

لشکر کوفه ندارد نفری بدتر ازاین

 

خبرت هست شبم گوشه زندان سر شد؟!

چرخ هیهات ببیند سحری بدتر ازاین

دنبال تو ما را به چشم تر می آورد

آنکس که روی نیزه اش گوهر می آورد

 

بالای تل دیدم سر بالانشینم…

از زیر دست و پا ترا مادر می آورد

 

ای پیکر جامانده روی خاک سوزان!

دیدم کسی در کوفه انگشتر می آورد

 

سر درد دارم بسکه خولی مست کرده

بعد شبی که بین خورجین سر می آورد

 

من زینبم بر ناقه عریان همانکه…

روزی مرا با احترام اکبر می آورد

 

با سر کسی روی زمین هرگز نمی خورد

این ساربان ما را اگر بهتر می آورد

 

ای کاش از بالای آن سرنیزه ی تیز

می آمدی و دخترت پر در می آورد

 

من صبر از کف داده ام قرآن که خواندی

خب صبر می کردی کسی منبر می آورد

 

هی سنگ خوردم باتو از دست کسی که

خرما و نان از سفره حیدر می آورد

 

رد می شوم از کوچه و بازار کوفه

ای کاش محرم داشتم معجر می آورد

منزل به منزل، غصه ام، اشک روانم

با دست بسته، پشت محمل، روضه خوانم

 

خورشید، بعد از سال ها روی مرا دید

او هم دگر فهمید که بی سایه بانم

 

با این لباس پاره و وضعی که دارم

همراه با یک لشگر از نامحرمانم

 

دوره شدم از هر طرف شلاق خوردم

رویم کبود و مثل مادر قدکمانم

 

ماه دل آرایم، به شوقت سر شکستم

وقتی که کامل شد رخت در آسمانم

 

در محمل بی پرده رفتم بین انظار

شاگردها دادند با طعنه نشانم

 

همسایه ی سابق مرا خیرات بخشید

آتش گرفته بند بند استخوانم

 

دریاب حال دختر دردانه ات را

اشک یتیمی اش زده آتش به جانم

 

شد هم کلامم ابن مرجانه، برادر

فرزند بد‌کاره زده زخم زبانم

 

با خطبه هایم خوار کردم بی حیا را

صوت پدر خارج شد انگار از دهانم

 

میخواست زین العابدین را سر ببرد

سینه سپر کردم که باشد در امانم

 

لب های تو خونی شد و من دردم آمد

آشفته از برخورد چوب خیزرانم

 

باور نمی کردم که در زندان بخوابم

باور نمی کردم شود این امتحانم

 

نذرم شده این که بیایم اربعینت

تا قبر خاکی ات، اگر زنده بمانم

با سنگ های تیز بهم خورده روی تو

جا خوش نموده نیزه چرا در گلوی تو

 

تا باز شد لبان تو ،قاریِّ محترم

پرتاب شد زهر طرفی سنگ سوی تو

 

من تار ، تار، موی تو را شانه می زدم

حالا ز چوبِ نیزه کنم جمع موی تو

 

یک بخش ِصورت تو میان تنور سوخت

از آن به بعد گشته عوض رنگ و بوی تو

 

خیلی عوض شدی زصدا می شِناسَمَت

هربار محملم برِسَد روبروی تو

 

هرروز خونِ تازه می آید ز حنجرت

از بس ترک ترک شده شکلِ سبویِ تو

 

قرآن بخوان زحرمتِ زینب دفاع کن

بازی نموده شایعه با آبروی تو

 

رجاله ها به صورت تو سنگ می زدند

برپرده های محمل ما چنگ می زدند

بغض و نفاقِ مردمِ کوفه، زبانه داشت

هر کس به دستِ خویش، دوتا تازیانه داشت

 

کافی است، قافله برسد در درونِ شهر

چندین هزار سنگ به سر ها نشانه داشت

 

سرهای کودکان و زنان جای خود، گهی…

این سنگها، به راسِ شهیدان کمانه داشت

 

از بام و درب، آتش و خاکستر و ذغال

هر لحظه عده ای، به یتیمی روانه داشت

 

رایج ترین مُراوِده، لفظِ رکیک بود

بر عترتی که ساحتِ قدسی یگانه داشت

 

خواندند خارجی، همه ی اهلبیت را

آن کوفه ای که خود صفتی وحشیانه داشت

 

با تکه نانی از صدقه روبرو شدند

آنانکه خود سیادتشان را زمانه داشت

 

اُم حبیبه هم، پِیِ نذریِ خویش بود

با دوست گرچه رابطه ای عاشقانه داشت

 

در زیرِ آستین، که بجای حجاب بود

دختِ حسین، زمزمه ای دخترانه داشت

 

مادر! دعا کن،،، حداقل معجری رسد

آورد طوعه، هر چه که پرده به خانه داشت

 

در بینِ همهمه، نفسِ دختر علی…

اعجازِ فاتحانه و هم جاودانه داشت

 

فریاد اُسکتوا…، همه را محوِ خویش ساخت

زینب که خطبه اَش، اثری بیکرانه داشت

 

تبیینِ انقلابِ حسینی، شروع شد

دشمن ولی، ز سیره ی زینب بهانه داشت

 

در اُوجِ خطبه های علی وارِ زینبی

رَاسُ الحسین را، سرِ نیزه روانه داشت

 

ناگاه لَحنِ صحبتِ زینب، عوض شد و…

حرف از تنور و دردِ دلی خواهرانه داشت

 

ای سر! فدای صورتِ خاکستریِ تو

مادر بروی تو نظری محرمانه داشت

 

رحمی به دخترت کن و چیزی به او بگو

قاری به نغمه آمد و بر لب ترانه داشت

 

سمتِ نگاهها به سری شد که صورتش…

زخمی به چشم و گونه و اَبرو و چانه داشت

 

هول و هراس از دلِ طفل یتیم ریخت

تا آن زمان که زجر، هجومی شبانه داشت

فَلَک عشق را ثریا شد

زهره ای در مدارِ زهرا شد

 

رود از بی قراری اش مبهوت

کوه از استواری اش مبهوت

 

معنیِ تازه ی رشادت شد

بارها منجیِ امامت شد

 

حِلم را ریشه و تباری داد

نوح را درس بُردباری داد

 

شیعه را حُجب اوست سرمایه

سایه اش را ندیده همسایه !

 

خِرَد از پایداری اش حیران

از سیاست مداری اش حیران

 

خسته از غم نشد، چهل منزل

شوکتش کم نشد چهل منزل

 

عشق را از نگاه زهرا دید

هجر را مثل وصل، زیبا دید

 

صبر بی او شناسنامه نداشت

راه ایوب ها ادامه نداشت

 

کوفه میدانِ اقتدارش شد

خطبه اش تیغِ ذوالفقارش شد

 

چادرش را تکاند، طوفان شد

همه ی شهر خیس باران شد

 

از علی داشت گفته هایش را

لحنِ مردانه ی صدایش را

 

او نشان داد، دین نمایش نیست

خیبری زاده اهلِ سازش نیست

 

عاقبت اشک ارغوان را دید

خنده ی نحس ساربان را دید

 

صحبت از روسیاهی کوفه ست

روضه در کوفه سخت و مکشوفه ست

 

درد این روضه قاتل مرد است

درد ناموس بدترین درد است

 

مثل این درد روضه، دردی نیست

شأن زینب که کوچه گردی نیست!

یا قاهرَ العَدُوُّ وَ یا والیَ الوَلی

یا مظهر العجائب و یا مرتضی علی

 

پایانِ باشکوه، به کابوسِ بد بده

زینب رسیده کوفه..، پدر جان مدد بده

 

چشمان شور، آینه‌ات را نظر زدند

در پیش خانه‌ی تو سرم را به در زدند

 

در کوفه سهم دختر تو آهِ سرد شد

پنجاه سال پرده‌نشین..، کوچه‌گَرد شد

 

تا پای ما به معرکه‌ای نامراد رفت

خلخال دخترانِ حسین‌ات به باد رفت

 

این کوفیان به نسل تو، گمراه  گفته‌اند

خیلی به دخترت بد و بیراه گفته‌اند

 

بی حرمتی به آل تو وقت ورود شد

از بس که سنگ خورد، حسین‌ات.. کبود شد

 

نیزه‌نشینِ تو همه را پیر کرده است

شکل سرش دو مرتبه تغییر کرده است

 

این حرمله به کامِ همه زهرِ ناب ریخت

این حرمله کنار رباب تو آب ریخت

 

از دست این مصیبت جانکاه.. ،داد..، آه

زینب کجا و مجلسِ اِبن زیاد...، آه

 

در بزم او نمک به غمِ جاری‌ام زدند

با چوب‌دست روی لب قاری‌ام زدند

 

کوفه که زیر پاش نهاد احترام را...

باید خدا بخیر کند شهر شام را

این اسیران را به عزت سوی شهر آریمشان 

یا به ذلت پیش چشم خلق آزاریمشان

 

بر سر ایشان بیندازیم از نو معجری 

یا که معجر کهنه را از فرق برداریمشان

 

ریسمان از گردن این قوم برداریم ما 

یا که در گردن غل و زنجیر بگذاریمشان

 

بر سر هر ره بپوشانیمشان از چشم خلق 

یا که اندر هر تماشاگه نگهداریمشان

 

جودیا شعر تو در هر انجمن کردیم ذکر 

صبر و آرام از دل غمدیده برداریمشان

ای ستمگر تو به این فرقه کافر برگو 

بیش از این خون به دل خونشده ما نکنند

 

ما دل غم زده و دیده گریان داریم 

خلق را گوی به ما خنده بی‌جا نکنند

 

این سر زاده زهراست که بر نیزه بود 

پای این نیزه بگو این همه غوغا نکنند

 

ببر از دیده لیلا تو سر اکبر را 

تا نظر خلق به بی‌تابی لیلا نکنند

 

دل شکسته سر بازار مبر زینب را 

تا به او مرد و زن شهر تماشا نکنند

 

شمر را گو نبرد فاطمه را نزد یزید 

تا که از بهر کنیزیش تمنا نکنند

 

جودیا آه از آن قوم که با آل رسول 

می‌کنند این ستم بی حد و پروا نکنند

مانند یک فرشته‌ی از پا نشسته بود

غمگین‌تر از همیشه در آنجا نشسته بود

 

هشتاد و چار حوریه دور نگاش بود

دور از نگاه مردم دنیا نشسته بود

 

بر روی دامنش که نسیم مدینه داشت

تنها نماد کوچک زهرا نشسته بود

 

پایین پای محمل مانند منبرش

موسی نشسته بود، مسیحا نشسته بود

 

می‌خواست خطبه‌ای به زبانش بیاورد

بی خود نبود این همه بالا نشسته بود

 

با یاد خانه‌ی پدری‌اش در آن گذر

اطراف کوفه را به تماشا نشسته بود

 

یک ماه می‌گذشت برای ظهورشان

مسلم کنار جاده‌ی آن‌ها نشسته بود

 

در چشم‌های رو به خدایش درآن غروب

تصویر یک هلال چه زیبا نشسته بود

 

دستش نمی‌رسید اگر شانه‌ای کند

در چند متریِ سر آقا نشسته بود