زینب و کوچه و بازار ، امان از کوفه

بین جمعیت و انظار ، امان از کوفه

 

حجه بن الحسن آقا دمِ دروازه ببین

عمه ات گشت گرفتار ، امان از کوفه

 

حرمله گشته عنان گیر و نگهبان خولی

شمر هم قافله سالار ، امان از کوفه

 

سنگهایی که ز گودال زیاد آمده بود

خورد او از در و دیوار ، امان از کوفه

 

آبروریزی این شهر کم از شام نبود

کم ندید از همه آزار ، امان از کوفه

 

آبرو داشت در این شهر به این روز افتاد

دختر حیدر کرار ، امان از کوفه

 

نشنود کاش پیمبر ، صدقه میدادند

همه بر عترت اطهار ، امان از کوفه

 

وسط خطبه او همهمه در شهر افتاد

دید بر نیزه سرِ یار ، امان از کوفه

 

چه سری خونی و خاکستری و خاک آلود

وای از لحظه دیدار ، امان از کوفه

 

تا رسید امّ حبیبه زخجالت شد آب

هیچ عزیزی نشود خار ، امان از کوفه

 

زینبِ پرده نشین حبس نشین شد آخر

داد از کوفیِ بی عار ، امان از کوفه

 

سختی حبس به دیده نشدن می‌ارزید

سخت تر مجلس اغیار ، امان از کوفه

 

وامصیبت ، (دَخَلَت زینب علی اِبنِ زیاد)

پس کجا بود علمدار ، امان از کوفه

 

طعنه ها بود که بر اشک دو عینش میزد

با عصا بر لب و دندان حسینش میزد

در همه عمر نرفتم سفری بدتر از این

سفری بدتر ازاین پشت دری بدتر ازاین

 

چشم مردان و زنان در پی من میگردد

کمکم کن که ندیدم نظری بدتر ازاین

 

چادری خواستم از پیرزنی قرض نداد

دیده ای تا به کنون دردسری بدتر ازاین؟!

 

با عزاداریم اوباش محل میرقصند

نشکسته ست دل خون جگری بدتر ازاین

 

مردها را کسی از دور زنان دور نکرد

غیرت الله ندارم خبری بدتر ازاین

 

سر این‌کوچه که رفتیم مرا سخت زدند

تازه باید بروم من گذری بدتر ازاین

 

نیزه دار سر تو حرف بدی گفت به من

لشکر کوفه ندارد نفری بدتر ازاین

 

خبرت هست شبم گوشه زندان سر شد؟!

چرخ هیهات ببیند سحری بدتر ازاین

دنبال تو ما را به چشم تر می آورد

آنکس که روی نیزه اش گوهر می آورد

 

بالای تل دیدم سر بالانشینم…

از زیر دست و پا ترا مادر می آورد

 

ای پیکر جامانده روی خاک سوزان!

دیدم کسی در کوفه انگشتر می آورد

 

سر درد دارم بسکه خولی مست کرده

بعد شبی که بین خورجین سر می آورد

 

من زینبم بر ناقه عریان همانکه…

روزی مرا با احترام اکبر می آورد

 

با سر کسی روی زمین هرگز نمی خورد

این ساربان ما را اگر بهتر می آورد

 

ای کاش از بالای آن سرنیزه ی تیز

می آمدی و دخترت پر در می آورد

 

من صبر از کف داده ام قرآن که خواندی

خب صبر می کردی کسی منبر می آورد

 

هی سنگ خوردم باتو از دست کسی که

خرما و نان از سفره حیدر می آورد

 

رد می شوم از کوچه و بازار کوفه

ای کاش محرم داشتم معجر می آورد

منزل به منزل، غصه ام، اشک روانم

با دست بسته، پشت محمل، روضه خوانم

 

خورشید، بعد از سال ها روی مرا دید

او هم دگر فهمید که بی سایه بانم

 

با این لباس پاره و وضعی که دارم

همراه با یک لشگر از نامحرمانم

 

دوره شدم از هر طرف شلاق خوردم

رویم کبود و مثل مادر قدکمانم

 

ماه دل آرایم، به شوقت سر شکستم

وقتی که کامل شد رخت در آسمانم

 

در محمل بی پرده رفتم بین انظار

شاگردها دادند با طعنه نشانم

 

همسایه ی سابق مرا خیرات بخشید

آتش گرفته بند بند استخوانم

 

دریاب حال دختر دردانه ات را

اشک یتیمی اش زده آتش به جانم

 

شد هم کلامم ابن مرجانه، برادر

فرزند بد‌کاره زده زخم زبانم

 

با خطبه هایم خوار کردم بی حیا را

صوت پدر خارج شد انگار از دهانم

 

میخواست زین العابدین را سر ببرد

سینه سپر کردم که باشد در امانم

 

لب های تو خونی شد و من دردم آمد

آشفته از برخورد چوب خیزرانم

 

باور نمی کردم که در زندان بخوابم

باور نمی کردم شود این امتحانم

 

نذرم شده این که بیایم اربعینت

تا قبر خاکی ات، اگر زنده بمانم

با سنگ های تیز بهم خورده روی تو

جا خوش نموده نیزه چرا در گلوی تو

 

تا باز شد لبان تو ،قاریِّ محترم

پرتاب شد زهر طرفی سنگ سوی تو

 

من تار ، تار، موی تو را شانه می زدم

حالا ز چوبِ نیزه کنم جمع موی تو

 

یک بخش ِصورت تو میان تنور سوخت

از آن به بعد گشته عوض رنگ و بوی تو

 

خیلی عوض شدی زصدا می شِناسَمَت

هربار محملم برِسَد روبروی تو

 

هرروز خونِ تازه می آید ز حنجرت

از بس ترک ترک شده شکلِ سبویِ تو

 

قرآن بخوان زحرمتِ زینب دفاع کن

بازی نموده شایعه با آبروی تو

 

رجاله ها به صورت تو سنگ می زدند

برپرده های محمل ما چنگ می زدند

بغض و نفاقِ مردمِ کوفه، زبانه داشت

هر کس به دستِ خویش، دوتا تازیانه داشت

 

کافی است، قافله برسد در درونِ شهر

چندین هزار سنگ به سر ها نشانه داشت

 

سرهای کودکان و زنان جای خود، گهی…

این سنگها، به راسِ شهیدان کمانه داشت

 

از بام و درب، آتش و خاکستر و ذغال

هر لحظه عده ای، به یتیمی روانه داشت

 

رایج ترین مُراوِده، لفظِ رکیک بود

بر عترتی که ساحتِ قدسی یگانه داشت

 

خواندند خارجی، همه ی اهلبیت را

آن کوفه ای که خود صفتی وحشیانه داشت

 

با تکه نانی از صدقه روبرو شدند

آنانکه خود سیادتشان را زمانه داشت

 

اُم حبیبه هم، پِیِ نذریِ خویش بود

با دوست گرچه رابطه ای عاشقانه داشت

 

در زیرِ آستین، که بجای حجاب بود

دختِ حسین، زمزمه ای دخترانه داشت

 

مادر! دعا کن،،، حداقل معجری رسد

آورد طوعه، هر چه که پرده به خانه داشت

 

در بینِ همهمه، نفسِ دختر علی…

اعجازِ فاتحانه و هم جاودانه داشت

 

فریاد اُسکتوا…، همه را محوِ خویش ساخت

زینب که خطبه اَش، اثری بیکرانه داشت

 

تبیینِ انقلابِ حسینی، شروع شد

دشمن ولی، ز سیره ی زینب بهانه داشت

 

در اُوجِ خطبه های علی وارِ زینبی

رَاسُ الحسین را، سرِ نیزه روانه داشت

 

ناگاه لَحنِ صحبتِ زینب، عوض شد و…

حرف از تنور و دردِ دلی خواهرانه داشت

 

ای سر! فدای صورتِ خاکستریِ تو

مادر بروی تو نظری محرمانه داشت

 

رحمی به دخترت کن و چیزی به او بگو

قاری به نغمه آمد و بر لب ترانه داشت

 

سمتِ نگاهها به سری شد که صورتش…

زخمی به چشم و گونه و اَبرو و چانه داشت

 

هول و هراس از دلِ طفل یتیم ریخت

تا آن زمان که زجر، هجومی شبانه داشت

فَلَک عشق را ثریا شد

زهره ای در مدارِ زهرا شد

 

رود از بی قراری اش مبهوت

کوه از استواری اش مبهوت

 

معنیِ تازه ی رشادت شد

بارها منجیِ امامت شد

 

حِلم را ریشه و تباری داد

نوح را درس بُردباری داد

 

شیعه را حُجب اوست سرمایه

سایه اش را ندیده همسایه !

 

خِرَد از پایداری اش حیران

از سیاست مداری اش حیران

 

خسته از غم نشد، چهل منزل

شوکتش کم نشد چهل منزل

 

عشق را از نگاه زهرا دید

هجر را مثل وصل، زیبا دید

 

صبر بی او شناسنامه نداشت

راه ایوب ها ادامه نداشت

 

کوفه میدانِ اقتدارش شد

خطبه اش تیغِ ذوالفقارش شد

 

چادرش را تکاند، طوفان شد

همه ی شهر خیس باران شد

 

از علی داشت گفته هایش را

لحنِ مردانه ی صدایش را

 

او نشان داد، دین نمایش نیست

خیبری زاده اهلِ سازش نیست

 

عاقبت اشک ارغوان را دید

خنده ی نحس ساربان را دید

 

صحبت از روسیاهی کوفه ست

روضه در کوفه سخت و مکشوفه ست

 

درد این روضه قاتل مرد است

درد ناموس بدترین درد است

 

مثل این درد روضه، دردی نیست

شأن زینب که کوچه گردی نیست!

یا قاهرَ العَدُوُّ وَ یا والیَ الوَلی

یا مظهر العجائب و یا مرتضی علی

 

پایانِ باشکوه، به کابوسِ بد بده

زینب رسیده کوفه..، پدر جان مدد بده

 

چشمان شور، آینه‌ات را نظر زدند

در پیش خانه‌ی تو سرم را به در زدند

 

در کوفه سهم دختر تو آهِ سرد شد

پنجاه سال پرده‌نشین..، کوچه‌گَرد شد

 

تا پای ما به معرکه‌ای نامراد رفت

خلخال دخترانِ حسین‌ات به باد رفت

 

این کوفیان به نسل تو، گمراه  گفته‌اند

خیلی به دخترت بد و بیراه گفته‌اند

 

بی حرمتی به آل تو وقت ورود شد

از بس که سنگ خورد، حسین‌ات.. کبود شد

 

نیزه‌نشینِ تو همه را پیر کرده است

شکل سرش دو مرتبه تغییر کرده است

 

این حرمله به کامِ همه زهرِ ناب ریخت

این حرمله کنار رباب تو آب ریخت

 

از دست این مصیبت جانکاه.. ،داد..، آه

زینب کجا و مجلسِ اِبن زیاد...، آه

 

در بزم او نمک به غمِ جاری‌ام زدند

با چوب‌دست روی لب قاری‌ام زدند

 

کوفه که زیر پاش نهاد احترام را...

باید خدا بخیر کند شهر شام را

این اسیران را به عزت سوی شهر آریمشان 

یا به ذلت پیش چشم خلق آزاریمشان

 

بر سر ایشان بیندازیم از نو معجری 

یا که معجر کهنه را از فرق برداریمشان

 

ریسمان از گردن این قوم برداریم ما 

یا که در گردن غل و زنجیر بگذاریمشان

 

بر سر هر ره بپوشانیمشان از چشم خلق 

یا که اندر هر تماشاگه نگهداریمشان

 

جودیا شعر تو در هر انجمن کردیم ذکر 

صبر و آرام از دل غمدیده برداریمشان

ای ستمگر تو به این فرقه کافر برگو 

بیش از این خون به دل خونشده ما نکنند

 

ما دل غم زده و دیده گریان داریم 

خلق را گوی به ما خنده بی‌جا نکنند

 

این سر زاده زهراست که بر نیزه بود 

پای این نیزه بگو این همه غوغا نکنند

 

ببر از دیده لیلا تو سر اکبر را 

تا نظر خلق به بی‌تابی لیلا نکنند

 

دل شکسته سر بازار مبر زینب را 

تا به او مرد و زن شهر تماشا نکنند

 

شمر را گو نبرد فاطمه را نزد یزید 

تا که از بهر کنیزیش تمنا نکنند

 

جودیا آه از آن قوم که با آل رسول 

می‌کنند این ستم بی حد و پروا نکنند

مانند یک فرشته‌ی از پا نشسته بود

غمگین‌تر از همیشه در آنجا نشسته بود

 

هشتاد و چار حوریه دور نگاش بود

دور از نگاه مردم دنیا نشسته بود

 

بر روی دامنش که نسیم مدینه داشت

تنها نماد کوچک زهرا نشسته بود

 

پایین پای محمل مانند منبرش

موسی نشسته بود، مسیحا نشسته بود

 

می‌خواست خطبه‌ای به زبانش بیاورد

بی خود نبود این همه بالا نشسته بود

 

با یاد خانه‌ی پدری‌اش در آن گذر

اطراف کوفه را به تماشا نشسته بود

 

یک ماه می‌گذشت برای ظهورشان

مسلم کنار جاده‌ی آن‌ها نشسته بود

 

در چشم‌های رو به خدایش درآن غروب

تصویر یک هلال چه زیبا نشسته بود

 

دستش نمی‌رسید اگر شانه‌ای کند

در چند متریِ سر آقا نشسته بود

باز چشمم به بلایی روشن است

امتحان تازه صبر من است

 

بعد گودال تو با حالی جدید

میروم امروز گودالی جدید

 

گریه کن بر روضه مکشوفه ام

پابرهنه کوچه گردِ کوفه ام

 

غم زیاد است و پریشانی زیاد

دارم اینجا آشنایانی زیاد

 

وای بر این روزگارم وای وای

محملی بی پرده دارم وای وای

 

خنده ها بر اشک و آهم میکنند

می‌شناسند و نگاهم‌ میکنند

 

جای گل زخم زبانم میدهند

این و آن بر هم نشانم میدهند!

 

سعی و کوشش های من بی حاصل است

دست بسته رو گرفتن مشکل است

 

حرمله.. این حرمله.. این حرمله..

می‌زند ما را و میگیرد صله

 

ساقی بی دست!عباسم مدد

دست های من شکسته از لگد

 

ای هلالِ چشم بر من دوخته!

موی تو مانند مویم سوخته!

 

با لباس پاره روی پرغبار

بودم از ام حبیبه شرمسار

 

بچه ها از ضعف افتادند و بعد

نان به ما خیرات میداند و بعد

 

جمع کردم لقمه ها را از حرم

خطبه خواندم یک‌صدا چون مادرم..

 

سفره هاتان‌ نان‌ اگر دارد ز ماست!

نان به سفره دار دادن کی رواست؟!

 

ای که خوردی سالها نان علی!

حال میخندی به طفلان علی؟!

 

جان زینب را به لب آورده اید

بعد نذر ختم قرآن کرده اید؟!

 

آب میخوردید از دریای ما

بود دخل و خرجتان هم پای ما

 

مزد ما این است..این چشم تر است

یاعلی جان دخترت بی معجر است!

ای برادر به فدای سر تو و زینب تو

ز عطش چون گلی پژمرده چرا شد لب تو 

 

روز جا بر سر نی داری و شب جا به تنور

روز از روز تو می‌سوزم و شب از شب تو

 

گر بود کوفه اگر شام اگر بزم یزید

هرکجا می‌روی آید ز قفا زینب تو

 

از چپ و راست همه سنگ رسد بر سر من

گاه از راست همی آیم و گاه از چپ تو 

 

حال کاندر سر نی سنگ زنندت ای سر

کرده بی‌تاب مرا شورش تاب و تب تو 

 

عابدین پای پیاده بروی خار بود

زیر پای پسر سعد بود مرکب تو 

 

جودی یا تا تو شدی مادح اولاد رسول

سروران را به دل است آرزوی منصب تو

ای آن‌که سرت به نوک نیزه

جسمت به میان خون طپان است

 

آن روز که نام اوست محشر

ایام وداع جسم و جان است

 

ای آن‌که جدا دو دستت از بند

از تیغ جفای ساربان است

 

تو خفته و زینب بلاکش

با خولی و شمر هم عنان است

 

تو گشت شهید و ز اهل‌بیتت 

افغان ز زمین بر آسمان است

 

لیلای حزین به آه‌ و زاری

بهر علی‌اکبر جوان است

 

از بهر گلوی خشک اصغر

هر لحظه رباب در فغان است

 

در هر طرفی سکینه زار

چون بلبل دور از آشیان است 

 

بر گردن زینب است زنجیر

با درد و غم تو توأمان است

 

همراه سر عزیز زهرا 

جودی چو درای کاروان است

این بانگ درای کاروان است

یا زینب زار در فغان است

 

در شب شده آفتاب طالع

یا رأس حسین بر سنان است

 

بر نیزه سر چو ماه عباس

یا چارده ماه آسمان است

 

رعد است به ناله یاکه لیلا

در ماتم اکبر جوان است

 

از ابر بهار ژاله ریزد

یا چشم سکینه خون‌فشان است

 

زین رنج و الم به جودی از غم

هنگام وداع جسم و جان است

از سنگ شکوفه است اینجا

دروازه ی کوفه است اینجا

 

بر بام تمام خانه ها سنگ

در دست همه نشانه ها سنگ

 

اینجا همه مردمش عجیبند

بی غیرت و پست و نانجیبند

 

 

این شهر بوی خدا ندارد

چشمان کسی حیا ندارد

 

یک قافله از بلا رسیده

از سختیِ کربلا رسیده

 

پیشانیِ سنگ خورده آمد

یک عمّه ی نیمه مرده آمد

 

 

بر نیزه سرود نور دارد

یک همسفر از تنور دارد

 

از شوق گل به نی نشسته

پیشانی خویش را شکسته

 

نیلی به نگاه خسته دارد

غم در نگه شکسته دارد

 

 

آغاز روایت جنون کرد

در شهر بلا کُن فیکون کرد

گفت راوی که در سپاه یزید

دل بدتر ز خاره هم دیدم

 

غارت مال دیده بودم من

غارت گاهواره هم دیدم

 

از غم و اضطراب، در طفلان

گفت و گو با اشاره هم دیدم

 

در پی کودکی به حال فرار

ظلم چندین سواره هم دیدم

 

آن چه دیدم به کربلا ز ستم

من به کوفه دوباره هم دیدم

 

بر در شهر کوفه با خورشید

ماه دیدم، ستاره هم دیدم

 

بر سر نی کنار چندین سر

سر یک شیرخواره هم دیدم

 

نه همین گوش‌های خون‌آلود

مُشتِ پُر گوشواره هم دیدم

 

پای سرهای روی نیزه به شام

دف و چنگ و نقاره هم دیدم

 

سخت‌تر ز آن‌چه شد به کرببلا

من به دارالاماره هم دیدم

زندان کوفه بود که بال و پرم شکست

از طعنه‌ها دوباره دلِ مادرم شکست

 

تسلیت عزای تو بر ما حرام شد

زندان کوفه بود که صبرم تمام شد !

 

هشتاد و چار کودک و زن، لشگرم شدند

عباس‌های دور و برِ معجرم شدند

 

پاییزها به یاد بهارم گریستند

زندانیان به حالِ وقارم گریستند

 

محبس کجا و منزلت این حرم کجا !؟

محبس کجا و این حرم محترم کجا !؟

 

پشت سر قبیله‌ی ما حرف می‌زدند

از قیمت سر شهداء حرف می‌زدند

چرا از همرهان دوش ای سر خونین جدا بودی

چرا پرخاک و پرخاکستری دیشب کجا بودی

 

که بر روی جراحات سرت پاشیده خاکستر؟

مگر درد تو را اینگونه داروئی دوا بودی؟

 

به مهمانی چرا در خانهء بیگانگان رفتی

بریدی از چه با ما؟ روزی آخر آشنا بودی

 

گرفتار جفای شمر ما بودیم دیشب را

تو در دست که ای سر، تا سحرگه مبتلا بودی؟

 

ترا چون بود سر در کوفه، تن در کربلا جانا

دل ما سوی کوفه، چشم ما در کربلا بودی

 

یکی گوید تو را جا بود در کنج تنور ای سر

یکی گوید بزیر طشت پنهان از جفا بودی

 

نَبُد جای تو ای گنج شهان در کنج مطبخ ها

تو آخر روزی ای سر زینت عرش خدا بودی

 

پس از کشتن سری در ماسوا کی شد بدین خواری

همانا از ازل ای سر سوا از ماسوا بودی

 

هماندم دست (جودی) کاین مصیبت را رقم کردی

خدایا کاش تن از جان و جان از تن جدا بودی

زینب به کوفه جا چو بدار اِلاماره کرد

بی صبر شد چنانکه بتن جامه پاره کرد

 

لب پُر زِ خنده دید بهر کس که بنگرید

کف پُر خَضاب دید بهر سُو نظاره کرد

 

پوشید رُخ زِ موی پَریشان در آه و اَشک

گردون سیاه و خرمن مَه پُر سِتاره کرد

 

ابن زیاد روی به زینب نمود و گفت

حرفی که رَخنه ها به دلِ سَنگ خاره کرد

 

دیری نبود تا زِ غم کُشتن حسین

منّت خدای را که غمّ زود چاره کرد

 

دیدی که تیغِ تشنهء قَهرم چو شد بلند

نه رَحم بر جوان و نه بر شیره خواره کرد

 

دیدی که سر برهنه ترا پای تختِ من

حاضر زَمانه با دَف و چَنک و نَقاره کرد

 

زینب چو رَعد ناله زِ دل بر کشید و گفت

کای بی خبر زِ حَقّ زِ تو باید کناره کرد

 

کُشتی زِ تیغِ کینه کسی را که ذُوالجَلال

وصفش به آیه آیهء قرآن شماره کرد

 

کُشتی زِ راه ظلم کسی را که از غمش

خِیرالَنسا به خُلد بَرین جامه پاره کرد

 

پس آن لَعین به خشم شد و از رَه غَضب

بر حاضرین به کشتن زینب اِشاره کرد

 

یکباره چاک زد به گریبان سکینه گفت

آه و فغان که چَرخ یتیم دوباره کرد

 

(جودی) خَموش باش که این آهِ آتشین

خرگاهِ مِهر پُر شرر از یک شَراره کرد